Emoties als richtingaanwijzers: luisteren naar wat je lichaam al weet

In onze huidige maatschappij zijn we geneigd emoties als lastig te zien. Onhandig. Iets wat je vooral “onder controle” moet houden. Maar wat als emoties juist een waardevol navigatiesysteem zijn? Wat als je lichaam, via gevoel, iets probeert te zeggen wat je met je hoofd niet kunt bedenken?

Wat emoties eigenlijk zijn
Volgens Vera Helleman zijn emoties geen last, maar richtingaanwijzers. Ze wijzen niet op ‘problemen’ maar op afstemming of het gebrek daaraan. Emoties zijn boodschappers van je innerlijke wereld. Ze laten zien of je trouw bent aan jezelf, of juist iets doet wat niet bij je past.

Dat vraagt een nieuwe houding: in plaats van emoties ‘weg te redeneren’, mogen we ze ontvangen. Voelen. Onderzoeken. Niet omdat we in het drama willen blijven hangen, maar omdat emoties ons iets wezenlijks willen vertellen.

In De emotie encyclopedie beschrijft Helleman ruim 350 emoties met hun onderliggende betekenis. Zo leer je emoties niet alleen voelen, maar ook begrijpen  zonder erdoor overspoeld te raken. Emoties zijn richtingaanwijzers, géén obstakels.

In de praktijk: het zenuwstelsel als spiegel
In mijn praktijk zie ik dagelijks mensen met een gevoelig zenuwstelsel. Ze lopen op hun tenen, voelen zich vaak ‘te veel’, en raken snel overprikkeld. Niet zelden zeggen ze: “Ik voel zó veel, ik wil dat dat stopt”. Wat dan helpt, is niet méér nadenken, maar juist terugkeren naar het lichaam.
Want daar zit het echte antwoord.

Emoties manifesteren zich in je lijf:

• Een beklemming op je borst
• Trillende handen
• Een steen in je maag
• Vermoeidheid die eigenlijk grenzen zegt

In plaats van die signalen weg te duwen, mogen we ze gaan verstaan.
Wat voel ik?
Waar voel ik het?
Wat wil dit gevoel mij vertellen?

Zoals Vera Helleman zegt: emoties wijzen je op waar je uit lijn bent geraakt met jezelf.

Moeiteloos jezelf zijn een andere manier van kijken

In haar boek Moeiteloos jezelf zijn legt Vera Helleman uit dat we niet hoeven streven naar een betere versie van onszelf, maar juist mogen afleren wat we niet zijn. Authenticiteit ontstaat vanzelf, als je stopt met aanpassen aan verwachtingen en leert afstemmen op je innerlijke waarheid.

En dat begint bij voelen.
Bij vertragen.
Bij het toelaten van ongemak – zonder oordeel.

Ze schrijft:

• Emoties wijzen je op afstemming
• Gedachten zijn interpretaties, geen waarheden
• Het lichaam weet wat klopt, het hoofd hoeft het niet te snappen

Deze visie sluit naadloos aan bij hoe ik werk bij Energie Herstel. Als je leeft met een gevoelig zenuwstelsel of oude overlevingspatronen, dan vraagt het moed om aanwezig te blijven bij jezelf. Maar in die aanwezigheid ontstaat ook iets waardevols: ruimte, helderheid en rust.

Wat vertelt een emotie je écht? Voorbeeld uit de praktijk
Neem bijvoorbeeld de emotie irritatie. In onze maatschappij hebben we al snel de neiging om dit gevoel weg te stoppen. Het is ongemakkelijk, ‘onprofessioneel’, of je vindt jezelf misschien te prikkelbaar. Maar volgens Vera Helleman is irritatie geen ‘negatieve’ emotie. Het is een duidelijke richtingaanwijzer. Ze zegt hierover: “Irritatie geeft aan dat je iets doet wat niet klopt met jouw innerlijke waarheid, of dat je over een grens gaat vaak in stilte.” Met andere woorden: irritatie vertelt je dat je niet trouw bent aan jezelf.
Misschien zeg je ‘ja’ terwijl je ‘nee’ voelt. Misschien laat je iemand te dichtbij komen, zonder ruimte voor jezelf. Of je past je aan aan iets wat eigenlijk niet meer goed voelt voor jouw systeem.

In plaats van je irritatie te onderdrukken, mag je jezelf dus de vraag stellen:

• Waarin ga ik nu over mijn eigen grens?
• Waar wijk ik af van mijn natuurlijke stroom?
• Wat wil ik eigenlijk wél?

Door de emotie niet te onderdrukken maar als signaal te gebruiken, kom je dichter bij jezelf. Je leert niet alleen voelen wat er is, maar ook waarom het er is. En dat is precies waar emotionele zelfzorg begint.

Hoogsensitiviteit en emoties
Voor hoogsensitieve mensen of mensen met een trauma-gevoelig zenuwstelsel kan het voelen alsof emoties overal zijn. Van jezelf. Van anderen. Van de ruimte. Juist dan is het belangrijk om onderscheid te leren maken:
Wat is van mij? Wat komt van buiten? En belangrijker nog: wat wil mijn eigen systeem mij laten weten?

In deze eerdere blog schreef ik al over hoe belangrijk het is om bij jezelf te blijven in contact met anderen dat is een voorwaarde om je emoties überhaupt te kunnen voelen als van jou, die hierbij aansluit.

Emotionele zelfzorg als vorm van regulatie
Wat als we emoties niet langer als storend, irrationeel of te veel zien?
Wat als we erkennen dat ze onderdeel zijn van een verfijnd regelsysteem in ons lichaam?
Dan kunnen we oefenen in:

• Emoties ruimte geven in plaats van onderdrukken
• Leren voelen zonder oordeel
• Vertragen, zodat we de boodschap kunnen horen
• Veiligheid opbouwen in het lijf, zodat we emoties durven toelaten

Zo ontstaat er geen controle, maar verbinding.
Geen overleving, maar leven.

Wil je leren luisteren naar wat je lichaam je te vertellen heeft?
In mijn praktijk Energie Herstel werk ik met mensen die hun gevoeligheid willen begrijpen en reguleren. Niet door zich af te sluiten, maar juist door in zachtheid af te stemmen. Op hun lichaam. Hun ritme. Hun waarheid.

Het is een zoektocht, soms ingewikkeld, maar vooral prachtig. Want wie leert luisteren naar zijn lichaam, ontdekt hoe het leven zich stap voor stap ontvouwt. Je hoeft het niet te forceren. Je mag leren vertrouwen. Zodat jij jouw eigen weg kunt gaan. De weg die voor jóú bedoeld is.

Bronnen

• Helleman, V. (2012). Moeiteloos jezelf zijn. Uitgeverij Zwerk.
• Helleman, V. (2017). De emotie encyclopedie. Uitgeverij Zwerk.
• Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Viking.
• Porges, S. (2017). The Pocket Guide to the Polyvagal Theory. Norton.
• Levine, P. (1997). Waking the Tiger: Healing Trauma. North Atlantic Books.
• Maté, G. (2003). When the Body Says No. Knopf Canada.
• Aron, E.N. (1996). The Highly Sensitive Person. Broadway Books.